News

140 lat temu ruszył warszawski wodociąg Lindleyów

Inżynier Włodzimierz Rabczewski, dyrektor Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji m.st. Warszawy oraz inżynier Stanisław Rutkowski, były jego wicedyrektor, w książce Wodociągi i kanalizacja m.st. Warszawy 1886–1936 za datę pojawienia się wody domach mieszkańców Warszawy wody z nowych filtrów przyjęli sobotę  3 lipca 1886 roku. Jest ona całkowicie symboliczna i stanowiła początek procesu technologicznego, który zakończył się rok później.

Warszawski woziwoda na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, K. Beyer 1858 r.

W „Rozporządzeniach zarządu miejskiego m. Warszawy" z 12 października 1886 roku czytamy,  że : „Po skończeniu budowy stacji pomp rzecznych nowego wodociągu i filtrów na Koszykach, zaczęło się działanie nowego wodociągu i miasto zaopatruje się w wodę, czerpaną z Wisły w pobliżu rogatki Czerniakowskiej, należycie oczyszczoną na stacji filtrów". Co prawda, do dolnej części miasta woda popłynęła rzeczywiście 3 lipca 1886 roku, ale najpierw do dawnej stacji wodociągowej przy ul. Dobrej, gdzie przetłaczano ją maszyną parową do Stacji Pomp na ul. Koszykowej, a stamtąd, po przefiltrowaniu  grawitacyjnie podawana była do... sieci wodociągowej Powiśla.

Stan taki trwał do oddania do użytku wieży ciśnień i uruchomienia pomp na stacji filtrów, to jest do połowy 1887 roku. Odtąd możemy mówić o zasilaniu wodą filtrowaną sieci górnego miasta. Stary wodociąg przy ul. Dobrej przestał funkcjonować 31grudnia 1888 roku. Na Pragę filtrowaną wodę zaczęto dostarczać osiem lat później.

Stacja Filtrów, 1916 r. R. Marcinkowski,Ilustrowany Atlas Dawnej Warszawy, Oliwka, Warszawa 2013, s. 126

Szerzej na ten temat zob.: Pierwsza woda, w:  Ryszard Żelichowski, Lindleyowie. Dzieje inżynierskiego rodu, Societas Lindleiana, Warszawa 2019, t. II, , s. 125-130

Rozmowa z R. Żelichowskim:  Filip Mazurczak, Built 140 years ago and still in use, Warsaw’s sewers connect the city to its brutal past, Notes from Poland: https://notesfrompoland.com/2026/05/31/built-140-years-ago-and-still-in-use-today-warsaws-sewers-connect-the-city-to-its-brutal-past/

Londyński jarmark 200 late temu

W tle katedra Św. Pawła i niżej: Dalej od zgiełku City na wysokości Steelyard (Stahlhof), hanzeatyckiej własności, której zakup przez Londyn wynegocjował w 1853 r. dorosły William Lindley.

                 Credit Getty

Być może to ostatni taki widok królewskiej rzeki, którą mógł cieszyć się sześcioletni William Lindley. Kończyła się Mała Epoka Lodowcowa. Tamiza zamarzła tak spektakularnie wcześniej kilka razy (w latach 1683-84, 1716, 1739-40, 1789). Gdy rewolucja przemysłowa rozwinęła się na dobre, Tamiza zmieniła się w rzekę, którą znamy dzisiaj.

Święta spędzano w atmosferze zabawy.  Spróbujmy i my:

WESOŁYCH ŚWIĄT I POMYŚLNEGO NOWEGO ROKU 2026

życzymy naszym przyjaciołom i sympatykom

Societas Lindleiana

125 lat temu zmarł William Lindley

William Lindley (1808–1900), senior inżynierskiej rodziny, urodził się 7 września 1808 r. w Londynie, jako najmłodsze z czwórki dzieci Josepha Lindleya (1756–1808) z Heath, Yorkshire. W 1827 r. został uczniem Francisa Gilesa i pomagał mu w projektowaniu Newcastle and Carlisle Railway oraz London and Southampton Railway. W latach 1836–1838 pracował nad regulacją rzeki Mersey i przy budowie tunelu pod Tamizą, pod kierunkiem Isambarda K. Brunela.

Z poręki Brunela, młody Lindley został w 1839 r. mianowany inżynierem naczelnym Hamburg and Bergedorf Railway, a następnie nadzorował szereg projektów w Hamburgu. Największą sławę i uznanie przyniosło poświęcenie Lindleya w walce z powstrzymaniem katastrofalnego pożaru, który szalał w Hamburgu w maju 1842 r. Otwarte połączenie kolejowe wykazało użyteczność tej inwestycji. Rada miejska mianowała Williama Lindleya  inżynierem konsultantem zarządu budowy wodociągów i robót publicznych w Hamburgu. Zaprojektował również, wykonał i nadzorował budowę hamburskiego systemu kanalizacyjnego i gazowni na Grasbrook.

W 1863 r. został zaproszony przez władze miasta Frankfurt nad Menem do sporządzenia raportu na temat jego kanalizacji, a dwa lata później został mianowany inżynierem konsultantem w tym mieście.

W późniejszych latach William Lindley był konsultowany w sprawie budowy systemów zaopatrzenia w wodę m.in. przez władze Düsseldorfu, Chemnitz, Bazylei, Galatz, Brăila i Jassy.

Płaskorzeźba z Williamem Lindleyem na warszawskich wodociągach

Jego ostatnim, obszernym projektem była kanalizacja i zaopatrzenie w wodę dla miast Petersburg i Warszawa. Ten ostatni doczekał się realizacji i nadzorowany oraz rozbudowywany był przez jego trzech synów, Williama Heerleina, Roberta i Josepha. Lindley przeszedł na emeryturę w 1879 roku. Zmarł w swoim domu pod Londynem, 74 Shooter's Hill Road, Blackheath, 22 maja 1900 roku, w dziewięćdziesiątym drugim roku życia.

Fragment: R.Ż,, Lindley, William (1808-1900), civil engineer, The Dictionary of National Biography, Oxford University Press 1965, Vol. XX, s. 968-969.

Wielkanoc 2025

Styczeń 1880 r. William Heerlein Lindley po raz pierwszy w Warszawie

W dniach 16–19 stycznia 1880 roku William H. Lindley przybył po raz pierwszy do Warszawy. Była ona przystankiem na jego drodze do Sankt Petersburga, dokąd wiózł plany kanalizacji tego miasta. W tym czasie był już głównym inżynierem we Frankfurcie nad Menem i następcą ojca w firmie rodzinnej. W dniach 16 i 17 stycznia 1880 r. w Magistracie odbyły się „ustne rozprawy nad projektami Lindleya”. Podczas posiedzeń Obywatelskiego Komitetu Budowy Kanalizacji (potocznie Komitetem Kanalizacyjnym), któremu przewodniczył baron Nikołaj Medem (1833-1899), generał–gubernator i gubernator warszawski, a asystował Sokrates Starynkiewicz (p.o. prezydenta Warszawy, 1875–1891), miały miejsce „nadzwyczaj ożywione dyskusje”.

Podczas trzech kolejnych spotkań omówiono różne aspekty projektu wodociągów i kanalizacji złożonego przez ojca Williama Lindleya miastu Warszawie w 1878 rok. Uczestniczyli   w nich, „bok inżynierów, dygnitarze warszawscy cywilni i wojskowi w licznym gronie, z uwagi na ważność przedmiotu”. Choć wydawał się dostojnemu gronu bardzo młody (miał 27 lata), ale „jak wnosić można było zdolny, a zwłaszcza umiejący dobrze mówić", zrobił na zebranych bardzo dobre wrażenie. Starynkiewicz wspierał go dostępnymi sobie środkami. Nie tylko odpowiadał w prasie na wszelkie ataki na  Lindleya, kanalizację, wodociągi czy gospodarkę Magistratu w ogóle, ale potrafił także trafić do poszczególnych ludzi, by w osobistej rozmowie udowadniać swoje racje” – wspominał inżynier miasta Julian Majewski.

Ratusz Warszawy, ok. 1878

Największą zaletą tych trzydniowych posiedzeń było to, że warszawscy inżynierowie mogli wypowiedzieć swoje zdanie, zaś Lindley miał okazję zaprezentować własny punkt widzenia. Samemu Lindleyowi stwarzano ponadto wyśmienitą okazję do poznania polskich specjalistów, których miał zatrudnić przy realizacji projektu. Bezpośrednim wynikiem dyskusji było zawarcie z Wiliamem H. Lindleyem umowy wstępnej, zlecającej mu prowadzenie budowy wodociągów i kanalizacji w Warszawie.

Szerzej na ten temat zob.: R. Żelichowski, Lindleyowie. Dzieje inżynierskiego rodu, Societas Lindleiana, Warszawa 219, t.II.